/
/
/
เทคนิคเซ็ตอัพลำโพง ฉบับมือใหม่ เข้าใจง่าย
Posted in LEARNING CENTER

เทคนิคเซ็ตอัพลำโพง ฉบับมือใหม่ เข้าใจง่าย

การฟังเพลงด้วยลำโพงก็เป็นความบันเทิงอีกอย่างที่สนุกไม่แพ้หูฟังครับ แต่ปัญหาก็คือการจะได้คุณภาพเสียงที่ดีที่สุดจากลำโพงทำได้ค่อนข้างยาก เนื่องจากมีปัจจัยภายนอกมาเกี่ยวข้องเยอะ ไม่เหมือนกับหูฟังที่ส่งเสียงเข้าหูเราโดยตรง แต่การเซ็ทอัพลำโพงก็ไม่ได้ยากอย่างที่คิดครับ สำหรับใครที่อยากเข้าวงการลำโพงอย่างจริงจัง เราก็ขอแนะนำเทคนิคเล็กๆน้อยๆที่จะทำให้เราดึงประสิทธิภาพจากลำโพงออกมาได้อย่างเต็มที่ครับ

1. เล็กใหญ่ไม่สำคัญ

Audioengine A1 ลำโพงขนาดเล็ก 60w รองรับ Bluetooth 5.0 aptX
Audioengine A1

จริงๆความตั้งใจของผมในบทความนี้จะไม่ได้ไปเน้นที่ซิสเต็มหรือระบบฟังเพลงขนาดใหญ่ระดับไฮเอนด์ที่ต้องแยกอุปกรณ์แบบละเอียดเป็นพรีแอมป์, เพาเวอร์แอมป์ ฯลฯ แต่จะเน้นไปที่ลำโพง bookshelf หรือลำโพง Active ทั่วๆไป ไม่ว่าจะใช้งานบนโต๊ะคอม หรือวางเข้ากับชุดทีวีในห้องรับแขก เพื่อให้ง่ายต่อการทำความเข้าใจของมือใหม่ที่อยากจะทดลองเซ็ทอัพลำโพงอย่างจริงจังครับ

แต่อันที่จริงถ้าเราเข้าใจหลักการเบื้องต้นก็สามารถนำไปประยุกต์ใช้กับซิสเต็มแบบไหนก็ได้ครับ สามารถให้ผลลัพธ์เบื้องต้นของเสียงที่ดีได้เช่นเดียวกันครับ ฉะนั้นไม่ว่าคุณจะใช้ลำโพงแบบไหนจะเป็นลำโพงวางพื้นขนาดใหญ่หรือลำโพงคอมตัวเล็กๆก็ทำให้เสียงดีขึ้นได้ด้วยแนวคิดเดียวกันครับ

2. เลือกลำโพงให้เหมาะกับการใช้งาน

DALI OPTICON 2 MK2 ลำโพง Bookshelf สำหรับตั้งโต๊ะ หรือตั้งบนชั้นวางหนังสือ
DALI OPTICON 2 MK2

เป็นโอกาสดีถ้าคุณยังไม่ทันได้ซื้อลำโพง จะได้พิจารณาให้แน่ใจก่อนเสียเงินจริงๆ ซึ่งอันที่จริงการเลือกลำโพงมาใช้งานก็ไม่ได้ซับซ้อนครับ ยกเว้นแต่กรณีที่คุณต้องการซิสเต็มแบบจัดเต็มอันนั้นจะมีรายละเอียดในการแมทช์ชิ่งอุปกรณ์ที่มากกว่า

โดยเบื้องต้นเราจะเลือกลำโพงให้มีขนาดเหมาะกับพื้นที่ๆเราใช้งาน เช่นลำโพงสำหรับวางบนโต๊ะคอม, วางบนหิ้งหรือชั้นวางทีวี พวกนี้จะเป็นลำโพงที่มีขนาดเล็กไปจนถึงขนาดกลางๆ แต่ถ้าเราค่อนข้างมีพื้นที่ใช้สอยเยอะ อยากได้ลำโพงที่ให้เบสหนักแน่นแข็งแรงก็อาจจะเลือกลำโพงวางพื้นขนาดใหญ่ได้เลย

Audioengine A5+ Powered Speakers
Audioengine A5

ขนาดของลำโพงมักจะดูจากขนาดของดอกลำโพงที่เป็นวูฟเฟอร์ครับ ดอกลำโพงหรือ Driver วูฟเฟอร์มักจะมีขนาดตั้งแต่ 4 นิ้ว ขึ้นไป (ยกเว้นลำโพงคอมบางรุ่นอาจจะเล็กกว่านั้น) ยิ่งดอกลำโพงที่เป็นวูฟเฟอร์ใหญ่ตัวตู้ลำโพงก็จะต้องใหญ่ตาม และจะมีผลต่อการตอบสนองเสียงเบสที่ทำได้มากขึ้นด้วย

ทีนี้จะใช้ลำโพงขนาดไหนดีก็ขึ้นอยู่กับพื้นที่ใช้งานครับ โดยส่วนมากการใช้งานบนโต๊ะทำงานซึ่งลำโพงจะอยู่ใกล้กับตัวเราหรือเรียกอีกอย่างว่า Nearfield มักจะนิยมเลือกใช้ลำโพงไซส์ตั้งแต่ 3.5 นิ้ว ไปจนถึงประมาณ 6 นิ้วกำลังดีครับ ไม่เกะกะพื้นที่การใช้งาน และให้เบสที่เพียงพอกับระยะการฟังอยู่แล้ว

แต่ถ้าไม่ได้วางลำโพงใกล้กับตัวเราและพื้นที่ติดตั้งมีขนาดใหญ่ก็สามารถขยับไซส์ได้ตามสะดวกครับ แต่ลำโพงใหญ่ๆไม่ได้แปลว่าจะเสียงดังกว่าหรือให้เบสที่มากกว่าเสมอไป ลำโพงขนาดเล็กหรือกลางถ้าจัดวางถูกต้องก็ให้เบสที่สมบูรณ์ได้เช่นเดียวกันครับ

3. ห้องนั้นสำคัญที่สุด

KEF LSX S1 ขาตั้งลำโพง Floor Stand สำหรับลำโพง LSX II และ LSX Wireless
KEF LSX II

ห้องที่เราใช้งานจะส่งผลกับเสียงของลำโพงโดยตรงครับ และเป็นปัจจัยที่สำคัญที่สุดเลยว่าเสียงจากลำโพงจะดีหรือไม่ ถ้าเรามีฐานะดั่งเศรษฐีบ่อน้ำมันคงไม่มีปัญหาในการสร้างหรือออกแบบห้องให้เหมาะสมกับการฟังเพลงด้วยลำโพง แต่ในชีวิตจริงของพวกเราก็คงต้องถูๆไถๆปรับห้องที่เรามีนี่แหละ ฉะนั้นไม่ต้องกังวลมากว่าห้องเราจะกว้างยาวหรือสูงเท่าไหร่ แต่หาทางจัดวางลำโพงให้เหมาะกับห้องจะง่ายกว่าครับ

ปัญหาเบื้องต้นของห้องที่ทำให้เสียงจากลำโพงไม่ดีอย่างที่คิดจะเกิดจากเสียงสะท้อนภายในห้องครับ เพราะลักษณะของห้องทั่วไปผนังและเพดานจะเป็นด้านเท่าขนาดกันหมด แน่นอนว่าเสียงจะสะท้อนกลับไปกลับมาอย่างมหาศาล และเสียงสะท้อนนี่เองที่จะมาหักล้างกับเสียงจริงที่ออกจากลำโพงมาถึงหูเรา บางคนอาจจะเคยได้ยินคำว่า phase cancellation ซึ่งจะทำให้คุณภาพเสียงแย่ลงกว่าที่ควรจะเป็น

KEF R11 Meta ลำโพง Floor-Standing ขนาด 4×6.5 นิ้ว 3 ทาง 300 วัตต์
KEF R11

เราคงหลีกเลี่ยงห้องสี่เหลี่ยมด้านเท่าหรือสี่เหลี่ยมผืนผ้าได้ยาก ฉะนั้นสิ่งที่เราพอทำได้คืออย่าให้ห้องโล่งจนเกินไป พยายามหาเฟอร์นิเจอร์อย่างชั้นวางของ ชั้นหนังสือมาวางในห้อง เพื่อช่วยหักเหทิศทางสะท้อนของเสียงไปบ้าง หรือถ้ามีตู้, เตียง หรือว่าโซฟาก็ยิ่งเวิร์คครับเพราะทำหน้าที่ดูดซับเสียงได้อีกทาง ปกติแล้วการออกแบบอะคูสติคเรื่องนี้ค่อนข้างซับซ้อน แต่สำหรับวิธีบ้านๆ ลองทดสอบด้วยการปรบมือระหว่างก่อนและหลังที่เราติดตั้งเฟอร์นิเจอร์ก็ได้ครับ ปกติห้องโล่งๆเวลาเราปรบมือจะมีเสียงก้องชัดเจนมาก แต่พอมีเฟอร์นิเจอร์เสียงก้องนั้นจะต้องเบาลงไปบ้าง

ถ้ามีทุนทรัพย์พวกแผ่นซับเสียงหรือพวก Acoustic Panel ประเภทต่างๆก็จะให้ประสิทธิภาพที่ดีกว่ามาก และถ้าใช้อย่างถูกต้องจะสามารถควบคุมปริมาณของเสียงเบสให้เหมาะสมได้ดียิ่งขึ้นไปอีก แต่การจะติดตั้งให้ถูกต้องค่อนข้างมีรายละเอียดพอสมควร และถ้าติดไม่ถูกจะส่งผลให้เสียงแย่ลงกว่าที่ควรก็เป็นไปได้ครับ

แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นแนะนำว่าลองวางลำโพงฟังเสียงดูก่อนที่จะยัดเฟอร์นิเจอร์เข้าไปทั้งหมดนะครับ เพราะการติดอุปกรณ์ซับเสียงมากเกินไปจะส่งผลให้เสียงที่ได้ยินทึบหรือภาษานักฟังจะเรียกว่าห้องมัน Dead เนื่องจากนักฟังหลายท่านก็ชอบให้ห้องมันสะท้อนหรือ Live มากกว่า อันนี้ก็ต้องดูจากความชอบของเราครับ

4. การวางลำโพง

KEF LS60 Wireless Lotus Edition ลำโพงตั้งพื้นไร้สายรุ่นพิเศษ กำลังขับ 1400w
KEF LS60 Wireless

ต่อไปก็จะเป็นตำแหน่งการวางลำโพงให้เหมาะสมในกรณีที่เป็นไปได้นะครับ เพราะเข้าใจว่าไม่ใช่ทุกคนที่จะมีอิสระในการจัดวางลำโพงให้เข้ากับห้องได้ 100%

หลักเบื้องต้นคือการวางลำโพงให้ได้ center หรือวางในตำแหน่งกึ่งกลางห้องระหว่างผนังด้านซ้ายและขวาให้ได้มากที่สุดครับ การวางลำโพงโดยที่ลำโพงข้างใดข้างหนึ่งชิดผนังจนเกินไปจะส่งผลต่อเวทีเสียงให้ผิดเพี๊ยนไปได้ รวมถึงการตอบสนองต่อความถี่ต่ำก็จะไม่ค่อยดีด้วยครับ ยิ่งเป็นสายที่โต๊ะคอมยิ่งยากที่จะสามารถวางโต๊ะคอมไว้กลางห้องได้เนื่องจากต้องคำนึงถึงพื้นที่การใช้สอยและความสวยงามด้วย แต่ต้องบอกไว้ก่อนว่าการวางโต๊ะคอมชิดผนัง แน่นอนว่าจะมีลำโพงข้างนึงที่ต้องชิดผนังตามไปด้วยซึ่งต้องทำใจเรื่องประสิทธิภาพของลำโพงที่จะลดลงครับ

Kii Audio THREE ลำโพงแบบ Full-Range ระดับไฮเอนด์ที่ควบคุมด้วย DSP ขนาดกะทัดรัด
Kii Audio THREE System

จุดถัดมาก็คืออย่าให้ลำโพงชิดผนังด้านหลังจนเกินไป โดยเฉพาะลำโพงที่มี Bass Port ด้านหลัง (มักจะเป็นช่องกลมๆสำหรับระบายแรงดันอากาศครับ) เพราะจะทำให้เสียงเบสบวมหรือล้นกว่าปกติได้ครับ ถ้าเป็นลำโพงที่มาตราฐานดีๆหน่อย ในคู่มือมักจะกำหนดมาให้เลยครับว่าตัวลำโพงจะต้องห่างจากผนังทั้งด้านซ้าย-ขวา และด้านหลังเท่าไหร่ แต่เล่าให้ฟังนิดนึงว่าถ้าเป็นลำโพง smart speaker ระดับไฮเอนด์บางรุ่นสามารถแก้ปัญหาเรื่องนี้ได้ด้วยการ Calibrate ผ่านแอพครับ

อีกจุดที่สำคัญก็คือส่วนฐานลำโพงที่สัมผัสกับพื้นที่วางครับ ถ้าเราวางลำโพงกับโต๊ะหรือชั้นวางทีวีโดยตรงมักจะทำให้เกิด Resonance ซึ่งมักจะทำให้เกิดอาการครางของเสียงบางอย่างที่เราไม่ต้องการ และยังทำให้เบสบวมขึ้นกว่าปกติได้ทำให้เสียงทึบลงหรือไม่ใสเท่าที่ควร ถ้าเป็นไปได้อาจจะต้องหาฐานวางลำโพงมาใช้งาน ซึ่งฐานพวกนี้มักจะมีคุณสมบัติทางอะคูสติคที่ลดปัญหาเหล่านี้ได้ ส่วนลำโพงที่ต้องวางพื้นบางรุ่นอาจจะมีขาตั้งเป็น Spike หรือ Tiptoe มาให้เลยเพื่อลดพื้นที่สัมผัสอันนี้ก็สบายไปอย่างครับ

stereo speaker placement cr crutchfieldcom

เรื่องสุดท้ายก็คือระยะห่างระหว่างลำโพงถึงตัวเราที่เป็นผู้ฟังครับ ไอเดียที่ง่ายที่สุดใช้ได้ตั้งแต่สตูดิโอในลำโพงไปจนถึงเซ็ทอัพลำโพง Audiophile ก็คือระยะห่างจากลำโพงมาถึงตัวเราตัวเราจะเท่ากับระยะห่างของลำโพงด้านซ้ายและขวาครับ ถ้ามองเป็นภาพก็จะเป็นสามเหลี่ยมด้านเท่าแบบนี้ครับ

การวางแบบนี้เป็นพื้นฐานที่ง่ายที่สุดและเหมาะสำหรับการวางลำโพงแบบ Nearfield ครับ แต่ก็ประยุกต์ใช้กับห้องฟังเพลงที่มีขนาดใหญ่ได้ด้วย

5. ไม่มีถูกไม่มีผิด

KEF LS50 Meta ลำโพง Bookshelf Passive ระดับ Hi-End ไดร์เวอร์ Uni-Q Gen 12
KEF LS50

ทั้งหมดนี้เป็นแค่รายละเอียดอย่างคร่าวๆ และเป็นเพียงพื้นฐานในการเซ็ทอัพลำโพงเท่านั้นเอง ทางเทคนิคเชิงลึกยังมีรายละเอียดให้เราศึกษาอีกเยอะมากครับ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของอะคูสติคที่ปกติแล้วต้องผ่านการคำนวนอย่างละเอียดก่อนที่จะเซ็ทอัพจริงๆ ยิ่งถ้าเป็นลำโพงแบบ Passive ยิ่งต้องมาดูเรื่องการแมทช์กับ Amplifier ให้เหมาะสมไม่ว่าจะเป็นกำลังขับหรือคาแรคเตอร์เสียง บอกเลยว่าบานตะเกียงครับ

แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นบางครั้งการฟังเพลงมันก็ไม่มีถูกมีผิดครับ อย่างส่วนตัวผมทำงานในสตูดิโอก็มักจะชอบฟังเสียงในสภาพแวดล้อมที่ถูกควบคุมอะคูสติคอย่างดี เพื่อให้ได้ยินเสียงจากลำโพงโดยตรง แต่นักฟังท่านอื่นก็อาจจะชอบห้องที่ไม่ได้ปรับแต่งอะคูสติคมาก ห้องที่เสียงก้องๆนิดหน่อยอาจจะให้เสียงที่สว่างถูกใจมากกว่าก็ได้ ฉะนั้นแล้วมันไม่มีอะไรถูกอะไรผิด 100% ครับ อยู่ที่ความพึงพอใจของผู้ฟังเป็นหลักครับ

พิมพ์ชื่อสินค้าที่ต้องการ

ตะกร้าสินค้า

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

ตั้งค่าความเป็นส่วนตัว

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

ยอมรับทั้งหมด
จัดการความเป็นส่วนตัว
  • คุกกี้ที่จำเป็น
    เปิดใช้งานตลอด

    ประเภทของคุกกี้มีความจำเป็นสำหรับการทำงานของเว็บไซต์ เพื่อให้คุณสามารถใช้ได้อย่างเป็นปกติ และเข้าชมเว็บไซต์ คุณไม่สามารถปิดการทำงานของคุกกี้นี้ในระบบเว็บไซต์ของเราได้
    รายละเอียดคุกกี้

  • คุกกี้เพื่อการแสดง Popup

    คุกกี้ประเภทนี้จะทำการแสดงโฆษณาเกี่ยวโปรโมชั่นบทเว็บของ jaben.co.th ให้กับท่าน หากท่านไม่ยินยอมให้ใช้คุกกี้ประเภทนี้ การแสดงโฆษณาให้กับท่านอาจจะมีความคลาดเคลื่อน และ ซ้ำซ้อนได้
    รายละเอียดคุกกี้

บันทึก